Những lỗi phổ biến khi sử dụng giày bảo hộ không đúng cách

Sử dụng giày bảo hộ không đúng cách là một trong những nguyên nhân âm thầm nhưng phổ biến dẫn đến tai nạn lao động, đặc biệt trong các môi trường tiềm ẩn rủi ro cao như xây dựng, sản xuất, cơ khí hay hóa chất. Nhiều người lao động chưa được trang bị đủ kiến thức hoặc chủ quan trong việc lựa chọn và sử dụng giày bảo hộ, từ đó làm giảm hiệu quả bảo vệ, thậm chí gây tổn thương nghiêm trọng cho chính họ. Bài viết dưới đây sẽ phân tích sâu những sai lầm thường gặp, hậu quả thực tế có thể xảy ra và đưa ra các giải pháp hiệu quả. Đồng thời, Bảo Hộ Garan sẽ giới thiệu các sản phẩm giày chất lượng, giúp doanh nghiệp đảm bảo an toàn và tuân thủ quy định.

1. Hậu quả khôn lường khi sử dụng giày bảo hộ không đúng cách

Hậu quả khôn lường khi sử dụng giày bảo hộ không đúng cách

Sử dụng giày bảo hộ không đúng cách tưởng chừng chỉ là vấn đề nhỏ, nhưng thực tế lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng đối với người lao động trong các ngành công nghiệp nặng, xây dựng, sản xuất cơ khí, hóa chất và nhiều lĩnh vực có yếu tố rủi ro cao. Bỏ qua hoặc xem nhẹ việc lựa chọn, bảo quản và sử dụng giày bảo hộ đúng cách chính là tự đẩy mình vào nguy cơ chấn thương, gián đoạn công việc và gánh chịu hậu quả về sức khỏe lẫn tài chính.

1.1. Chấn thương trực tiếp và nghiêm trọng

Tổn thương do vật nặng rơi hoặc va đập

Một trong những nguy cơ phổ biến nhất là các chấn thương do vật nặng rơi trúng chân. Nếu giày bảo hộ không có mũi thép hoặc phần mũi không đạt chuẩn chịu lực, các tai nạn như gãy xương, dập ngón chân hoặc bầm tím nặng là điều không thể tránh khỏi.

Ví dụ thực tế: Tại một công trường xây dựng ở KCN Long Hậu (Long An), một công nhân đã bị rơi một khối bê tông nhỏ nặng 8kg lên bàn chân. Người này chỉ mang giày thể thao thông thường và kết quả là bị gãy xương bàn chân, phải nghỉ việc 6 tuần.

Theo số liệu từ Cục An toàn Lao động (Bộ LĐTB&XH), chấn thương bàn chân chiếm đến 12–15% tổng số tai nạn lao động nghiêm trọng tại Việt Nam hàng năm.

Nguy cơ bị đâm xuyên bởi vật sắc nhọn

Tại các xưởng cơ khí, công trình xây dựng, công nhân dễ dàng giẫm phải đinh, mảnh kính, kim loại vụn. Nếu giày bảo hộ không có lớp lót chống đâm xuyên hoặc đã hư hỏng, vật sắc nhọn có thể xuyên qua đế giày, gây vết thương sâu, dễ nhiễm trùng hoặc thậm chí hoại tử nếu không được xử lý kịp thời.

Trượt ngã và các chấn thương liên quan

Đế giày không chống trượt hoặc đã mòn có thể khiến người lao động trượt ngã, đặc biệt ở môi trường có dầu mỡ, nước hoặc bề mặt trơn trượt như nhà máy chế biến thực phẩm, xưởng cơ khí, sàn kim loại công nghiệp. Hậu quả có thể là gãy tay, chân, trật khớp hoặc thậm chí chấn thương cột sống.

Một nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy, gần 30% tai nạn lao động trong nhà máy có liên quan đến việc trượt ngã – một con số cảnh báo rõ ràng cho việc sử dụng giày bảo hộ không đạt chuẩn.

1.2. Tiếp xúc với các yếu tố nguy hiểm khác

Bỏng nhiệt và hóa chất

Trong các ngành nghề như luyện kim, hóa chất, thực phẩm, người lao động dễ gặp phải nguy cơ bị bỏng do nhiệt cao hoặc hóa chất ăn mòn. Nếu giày bảo hộ không được thiết kế kháng nhiệt hoặc kháng hóa chất, chỉ cần một giọt axit hay dung môi công nghiệp rơi vào chân cũng có thể gây bỏng rát, ăn mòn da, thậm chí để lại sẹo vĩnh viễn.

Nguy cơ điện giật

Các công việc liên quan đến điện, điện tử hoặc cơ điện đòi hỏi giày phải có tính năng cách điện. Việc sử dụng giày không đạt chuẩn hoặc giày đã bị rách lớp cách điện tiềm ẩn nguy cơ điện giật nghiêm trọng. Đây không chỉ là rủi ro cho cá nhân mà còn gây nguy hiểm cho cả hệ thống vận hành.

Ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe

Không ít người lao động gặp các vấn đề mãn tính về chân như viêm khớp, biến dạng bàn chân, chai sạn, viêm gân hoặc thoái hóa khớp do sử dụng giày sai kích cỡ hoặc chất lượng kém. Giày quá chật gây chèn ép, ảnh hưởng tuần hoàn máu. Giày quá rộng khiến chân vận động sai tư thế, về lâu dài gây tổn thương cơ xương khớp.

Một nghiên cứu từ tổ chức Workplace Safety & Health Institute Singapore cho thấy, hơn 40% người lao động bị đau mãn tính ở bàn chân và mắt cá do sử dụng giày bảo hộ không phù hợp.

1.3. Thiệt hại về kinh tế và tinh thần

Chi phí y tế và mất thu nhập

Khi xảy ra tai nạn liên quan đến bàn chân, chi phí y tế không hề nhỏ, bao gồm cả chi phí điều trị, phục hồi chức năng và thuốc men. Người lao động có thể phải nghỉ việc từ vài ngày đến vài tháng, dẫn đến mất thu nhập và ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống cá nhân và gia đình.

Giảm năng suất lao động và tâm lý bất ổn

Một người lao động bị thương sẽ không thể duy trì hiệu suất làm việc bình thường. Ngoài ra, sự lo lắng, sợ hãi về tai nạn có thể lan rộng, ảnh hưởng đến tinh thần làm việc của cả đội nhóm. Môi trường làm việc vì thế trở nên căng thẳng, thiếu an toàn.

Hệ lụy pháp lý cho doanh nghiệp

Theo quy định pháp luật Việt Nam, doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thiết bị bảo hộ lao động và hướng dẫn sử dụng đúng cách. Nếu xảy ra tai nạn do doanh nghiệp không đảm bảo an toàn hoặc không kiểm tra, thay thế thiết bị đúng hạn, họ có thể phải đối mặt với án phạt hành chính, thậm chí hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Một vụ kiện nổi bật tại TP.HCM năm 2023 đã khiến một công ty sản xuất linh kiện ô tô bị phạt 150 triệu đồng do không trang bị giày bảo hộ đạt chuẩn, dẫn đến tai nạn lao động khiến công nhân bị cắt cụt ngón chân.

→ Xem thêm: Gợi ý các mẫu giày bảo hộ giá rẻ giúp tối ưu chi phí nhưng vẫn đảm bảo an toàn

2. Những lỗi phổ biến khi sử dụng giày bảo hộ lao động

Những sai lầm thường gặp khi sử dụng giày bảo hộ vẫn diễn ra hằng ngày tại công trường, nhà máy và các khu vực sản xuất, bất chấp việc giày bảo hộ được xem là một phần thiết yếu trong hệ thống an toàn lao động. Việc nhận thức đúng và sử dụng đúng cách thiết bị này là điều kiện tiên quyết để bảo vệ sức khỏe người lao động, nhưng trên thực tế, nhiều người vẫn mắc những lỗi cơ bản và lặp đi lặp lại.

2.1. Lựa chọn sai loại và kích cỡ giày

Lựa chọn sai loại và kích cỡ giày bảo hộ có thể gây mất an toàn và giảm hiệu quả làm việc

Chọn giày quá rộng hoặc quá chật

Một đôi giày bảo hộ quá chật sẽ gây chèn ép bàn chân, khiến máu khó lưu thông, dễ gây tê buốt, đau nhức và hình thành các vết chai. Ngược lại, giày quá rộng làm tăng nguy cơ trượt chân, mất thăng bằng khi di chuyển hoặc vận động mạnh.

Để chọn đúng size giày, người lao động nên đo chiều dài bàn chân vào cuối ngày – thời điểm chân giãn nở tối đa. Đặt bàn chân lên giấy trắng, vẽ lại khung chân, đo khoảng cách từ gót đến ngón dài nhất và so sánh với bảng quy đổi size của nhà sản xuất. Đặc biệt, nên thử giày với loại tất thường mang khi làm việc để đảm bảo độ vừa vặn chính xác.

Chọn sai loại giày cho môi trường làm việc

Một lỗi phổ biến khác là chọn loại giày bảo hộ không phù hợp với tính chất công việc:

• Giày chống đinh: Dành cho công trường xây dựng, xưởng cơ khí nơi có nhiều vật sắc nhọn.
• Giày kháng hóa chất: Dành cho nhà máy sản xuất hóa chất, thực phẩm, phòng thí nghiệm.
• Giày cách điện: Bắt buộc trong môi trường làm việc có điện áp, điện công nghiệp.
• Giày chống trượt: Phù hợp cho môi trường sàn ẩm ướt như chế biến thủy sản, kho đông lạnh, nhà máy thực phẩm.

Việc chọn sai tính năng giày không chỉ làm mất tác dụng bảo hộ mà còn có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu xảy ra tai nạn.

2.2. Không kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ

Giày bảo hộ nếu không được bảo trì đúng cách dễ bị hư hỏng ngầm, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn

Tiếp tục sử dụng giày đã cũ, hỏng

Nhiều người lao động có thói quen sử dụng giày cho đến khi "không thể đi được nữa". Tuy nhiên, những dấu hiệu như đế mòn, mũi giày bị móp, lớp lót xẹp hoặc keo bong tróc đều là chỉ báo rõ ràng rằng giày đã mất khả năng bảo vệ. Việc tiếp tục sử dụng giày hỏng không khác gì đi chân trần giữa môi trường đầy rủi ro.

Bỏ qua việc vệ sinh và bảo quản đúng cách

Giày bảo hộ sau khi sử dụng thường bị bám bụi, dầu mỡ, nước hoặc hóa chất. Nếu không được vệ sinh kịp thời, giày sẽ trở thành môi trường lý tưởng cho nấm mốc, vi khuẩn phát triển, gây bệnh về da chân như hắc lào, nước ăn chân, viêm kẽ. Ngoài ra, độ ẩm cao làm giày nhanh hỏng, bong keo, giảm tuổi thọ sản phẩm.

Giải pháp: Vệ sinh giày định kỳ, phơi khô nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp hoặc nguồn nhiệt cao. Khi không sử dụng, nên cất giày ở nơi khô ráo, thoáng khí.

2.3. Các sai lầm khác trong quá trình sử dụng

Không mang tất hoặc mang tất không phù hợp

Không mang tất khi đi giày bảo hộ khiến chân cọ xát trực tiếp vào lớp lót giày, dễ phồng rộp, đau nhức và hôi chân. Mang tất quá dày hoặc tất không thấm hút mồ hôi cũng khiến chân luôn ẩm ướt, gây khó chịu, mất vệ sinh.

Giải pháp: Nên sử dụng tất cotton hoặc sợi tre có khả năng thấm hút mồ hôi tốt, thoáng khí, phù hợp với cường độ làm việc.

Buộc dây giày lỏng lẻo hoặc không đúng cách

Một lỗi thường thấy là người lao động không buộc dây giày hoặc buộc qua loa, dẫn đến tình trạng giày lỏng lẻo, dễ trượt gót, vấp ngã. Một số trường hợp còn buộc dây quá chặt gây cản trở lưu thông máu, khiến chân tê mỏi, đau nhức.

Cần đảm bảo dây giày được buộc chắc chắn, vừa vặn, không lỏng lẻo cũng không quá chặt. Với một số dòng giày có thiết kế khóa hoặc dây kéo, cần kiểm tra độ ôm sát trước khi bắt đầu công việc.

Sử dụng giày bảo hộ cho mục đích không phù hợp

Một số người lao động có thói quen sử dụng giày bảo hộ để đi lại hàng ngày ngoài môi trường làm việc. Điều này khiến giày nhanh mòn đế, mất đi tính năng bảo vệ chuyên biệt. Ngoài ra, cấu trúc giày bảo hộ thường nặng hơn giày thể thao thông thường, nếu sử dụng sai mục đích dễ gây mỏi chân và tổn thương cơ khớp.

→ Xem thêm: Những lỗi thường gặp khi chọn mua giày bảo hộ mà bạn nên biết để tránh rủi ro

3. Hướng dẫn sử dụng giày bảo hộ đúng chuẩn để đảm bảo an toàn

Sử dụng giày bảo hộ đúng cách giúp phát huy tối đa tính năng chống trượt, chống đâm xuyên và bảo vệ chân

3.1. Quy trình lựa chọn giày bảo hộ phù hợp

Lựa chọn giày bảo hộ đúng chuẩn là bước đầu tiên và quan trọng để giảm thiểu rủi ro tai nạn. Người lao động cần lưu ý:

- Xác định môi trường làm việc: Đối với môi trường nhiều vật sắc nhọn nên chọn giày chống đinh; nơi có nhiều dầu mỡ hoặc nước nên ưu tiên giày chống trượt; môi trường điện cần giày cách điện; còn môi trường chứa hóa chất đòi hỏi giày kháng hóa chất.

- Đo kích thước chân chính xác: Nên đo vào cuối ngày khi chân đã giãn nở tối đa. Đặt chân lên giấy trắng, vẽ khung bàn chân, đo chiều dài từ gót đến ngón dài nhất và đối chiếu với bảng size chuẩn. Thử giày với tất chuyên dụng để đảm bảo độ ôm vừa vặn và thoải mái.

- Ưu tiên thương hiệu uy tín: Lựa chọn các dòng giày đạt chuẩn EN ISO 20345, ASTM F2413 hoặc TCVN, đảm bảo chất lượng và độ bền cao, được nhiều doanh nghiệp lớn tin dùng.

3.2. Cách mang và sử dụng giày bảo hộ hiệu quả

Mang giày bảo hộ đúng cách giúp phát huy tối đa khả năng chống trượt, chống đâm xuyên và hỗ trợ vòm chân

- Mang tất chuyên dụng: Sử dụng tất cotton hoặc sợi tre giúp thấm hút mồ hôi, tránh hôi chân và chống phồng rộp.

- Buộc dây giày đúng cách: Đảm bảo dây giày vừa khít, không quá lỏng gây trượt chân, cũng không quá chặt gây tê cứng.

- Điều chỉnh giày hợp lý: Giày nên ôm sát chân, tạo cảm giác chắc chắn nhưng vẫn đảm bảo sự linh hoạt khi di chuyển.

→ Xem thêm: Hướng dẫn sử dụng giày bảo hộ đúng cách đơn giản, hiệu quả

3.3. Bảo quản và vệ sinh giày bảo hộ đúng cách

Bảo quản và vệ sinh giày bảo hộ đúng cách giúp duy trì độ bền và hiệu quả bảo vệ theo thời gian

- Vệ sinh định kỳ: Làm sạch giày tùy theo chất liệu (da, vải, cao su) bằng khăn ẩm, bàn chải mềm và dung dịch vệ sinh chuyên dụng.

- Phơi giày đúng cách: Tránh ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt cao; nên để giày khô tự nhiên trong bóng râm, nơi thoáng gió.

- Bảo quản nơi khô ráo: Tránh để giày ở nơi ẩm ướt, có mối mọt hoặc hóa chất.

- Kiểm tra và thay thế định kỳ: Quan sát các dấu hiệu như đế mòn, lớp lót xẹp, keo bong tróc để thay mới kịp thời, không để mất chức năng bảo hộ.

Việc tuân thủ các hướng dẫn trên không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ của giày bảo hộ mà còn bảo vệ sức khỏe và an toàn tuyệt đối cho người sử dụng trong suốt quá trình lao động.

→ Xem thêm: Cách bảo quản giày bảo hộ đơn giản và hiệu quả năm 2025

4. Tiêu chuẩn và quy định pháp luật về giày bảo hộ lao động

4.1. Các tiêu chuẩn quốc tế và Việt Nam

Các tiêu chuẩn giày bảo hộ phổ biến như EN ISO 20345 (Châu Âu) 

Trong ngành bảo hộ lao động, việc tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật không chỉ đảm bảo an toàn cho người sử dụng mà còn là yêu cầu bắt buộc theo quy định pháp luật. Một số tiêu chuẩn phổ biến hiện nay bao gồm:

- EN ISO 20345 (Châu Âu): Là tiêu chuẩn châu Âu quy định các yêu cầu cơ bản và bổ sung cho giày bảo hộ như khả năng chịu lực nén, chống đâm xuyên, chống trượt, chống tĩnh điện... Các ký hiệu như SB, S1, S1P, S2, S3 thể hiện các mức độ bảo vệ khác nhau.

- ASTM F2413 (Hoa Kỳ): Tiêu chuẩn của Mỹ quy định các yêu cầu về mũi giày chịu lực, khả năng chống đâm xuyên, cách điện, chịu nhiệt... thường thấy trong các sản phẩm nhập khẩu hoặc giày dùng cho môi trường công nghiệp nặng.

- TCVN 7653:2007 (Việt Nam): Là tiêu chuẩn Việt Nam tương đương với EN ISO 20345, áp dụng cho các sản phẩm sản xuất hoặc lưu hành trong nước, đảm bảo yêu cầu tối thiểu về độ bền, cấu tạo và tính năng bảo hộ.

Tuân thủ các tiêu chuẩn trên giúp người lao động được bảo vệ tối đa trong môi trường làm việc tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đồng thời, đây cũng là tiêu chí quan trọng để doanh nghiệp đánh giá và lựa chọn nhà cung cấp thiết bị bảo hộ uy tín.

→ Xem thêm: Ký hiệu tiêu chuẩn CE-EN ISO 20345 trên giày bảo hộ

4.2. Quy định pháp luật Việt Nam về bảo hộ lao động

Quy định pháp luật Việt Nam về bảo hộ lao động – trách nhiệm bắt buộc của doanh nghiệp trong việc bảo vệ người lao động.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, giày bảo hộ là một trong những trang bị bắt buộc đối với người lao động làm việc trong môi trường có nguy cơ tai nạn.

Trách nhiệm của người sử dụng lao động

- Căn cứ theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và Nghị định 39/2016/NĐ-CP, người sử dụng lao động có trách nhiệm cung cấp miễn phí đầy đủ trang thiết bị bảo hộ lao động, bao gồm giày bảo hộ, cho người lao động tùy theo vị trí và tính chất công việc.

- Ngoài ra, họ còn có nghĩa vụ huấn luyện và hướng dẫn người lao động sử dụng đúng cách các thiết bị này để đảm bảo an toàn trong quá trình làm việc.

Quyền và nghĩa vụ của người lao động

Theo Điều 6 Luật An toàn, vệ sinh lao động, người lao động có quyền được cung cấp giày bảo hộ phù hợp và có nghĩa vụ sử dụng đúng mục đích, bảo quản và không làm hư hỏng thiết bị được cấp.

Việc không tuân thủ các quy định này có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về pháp lý, đặc biệt nếu xảy ra tai nạn lao động gây thiệt hại đến tính mạng hoặc sức khỏe người lao động.

→ Xem thêm: Cách sử dụng giày bảo hộ đúng theo quy định về luật bảo hộ lao động

5. Bảo Hộ Garan – Giải pháp giày bảo hộ an toàn và chất lượng cho doanh nghiệp

Bảo Hộ Garan – giải pháp giày bảo hộ an toàn, chất lượng và tối ưu chi phí cho doanh nghiệp Việt

Bảo Hộ Garan là một trong những thương hiệu tiên phong trong lĩnh vực cung cấp trang thiết bị bảo hộ lao động tại Việt Nam. Với nhiều năm kinh nghiệm và tâm huyết trong việc bảo vệ người lao động, Garan luôn cam kết mang đến những sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn an toàn quốc tế và phù hợp với điều kiện làm việc thực tế tại Việt Nam.

Các dòng sản phẩm giày bảo hộ Garan

Garan cung cấp đa dạng các dòng giày bảo hộ đáp ứng nhiều nhu cầu và môi trường khác nhau:

- Giày bảo hộ chống đinh, chống trượt: Phù hợp cho công trình xây dựng, xưởng cơ khí, nhà máy.

- Giày kháng hóa chất: Dành cho môi trường tiếp xúc hóa chất như phòng thí nghiệm, ngành thực phẩm.

- Giày cách điện: Đáp ứng yêu cầu an toàn trong ngành điện, điện tử.

- Giày bảo hộ nhẹ, thoáng khí: Phù hợp với môi trường nóng, yêu cầu di chuyển liên tục như kho vận, giao hàng.

Ưu điểm nổi bật của giày bảo hộ Garan

- Chất liệu cao cấp: Da bò thật, vải chịu lực, đế PU 2 lớp siêu bền.

- Công nghệ hiện đại: Mũi thép chịu lực 200J, đế chống đinh bằng thép hoặc Kevlar.

- Thiết kế thông minh: Form ôm chân, giảm mỏi, thoáng khí, chống trượt hiệu quả.

- Tuân thủ tiêu chuẩn: Đạt chứng nhận EN ISO 20345, TCVN và các yêu cầu kiểm định an toàn.

→ Xem thêm: Danh mục Giày bảo hộ Titan Safety tại GA RAN

Sử dụng giày bảo hộ không đúng cách có thể biến một thiết bị bảo vệ thành nguyên nhân gây tai nạn. Từ những tổn thương do vật nặng rơi, vật sắc nhọn đâm xuyên đến nguy cơ trượt ngã trong môi trường làm việc trơn trượt – tất cả đều xuất phát từ việc lựa chọn sai loại giày hoặc sử dụng không đúng chức năng. Giày bảo hộ không chỉ là trang bị bắt buộc, mà còn là yếu tố quyết định đến sức khỏe và năng suất lao động. Doanh nghiệp và người lao động cần chủ động nâng cao nhận thức, tuân thủ quy định an toàn và lựa chọn các sản phẩm đạt chuẩn từ Bảo Hộ GA RAN để xây dựng môi trường làm việc an toàn, hiệu quả và bền vững.