Giày Bảo Hộ Có Cần Thay Thường Xuyên Không? Bao Lâu Nên Thay?

Giày bảo hộ có cần thay thường xuyên không? Câu trả lời là có, bởi dù được thiết kế bền chắc đến đâu, giày bảo hộ cũng có tuổi thọ và khả năng bảo vệ suy giảm theo thời gian sử dụng. Khi đế giày bị mòn, mũi thép biến dạng, chất liệu bong tróc hoặc cảm giác không còn thoải mái, đó là những dấu hiệu rõ ràng cho thấy đôi giày đã không còn đảm bảo an toàn cho người lao động. Tùy vào môi trường làm việc và cường độ sử dụng, thời gian thay mới có thể dao động từ 6 tháng đến 2 năm, nhưng điều quan trọng là phải kiểm tra định kỳ và thay thế đúng lúc. Việc thay giày bảo hộ khi cần thiết không chỉ giúp ngăn ngừa tai nạn mà còn là khoản đầu tư xứng đáng cho sức khỏe, hiệu suất làm việc và sự an tâm lâu dài.

1. Tại sao giày bảo hộ cần được thay thế thường xuyên?

1.1. Giày bảo hộ – Lớp bảo vệ đầu tiên trong môi trường lao động khắc nghiệt

Giày bảo hộ Jogger Dolce S3, đảm bảo an toàn trong môi trường khắc nghiệt

- Giày bảo hộ là một trong những thiết bị bảo vệ cá nhân (PPE – Personal Protective Equipment) thiết yếu, đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ người lao động trước các mối nguy hiểm như vật nặng rơi, đinh nhọn đâm xuyên, hóa chất tràn đổ hay môi trường trơn trượt. Được chế tạo từ các vật liệu chịu lực và chịu mài mòn như thép, da thật, cao su chống trượt hay vật liệu tổng hợp, giày bảo hộ được thiết kế để đồng hành cùng người lao động trong những điều kiện làm việc khắc nghiệt nhất.

- Tuy nhiên, không có vật liệu nào là bất biến theo thời gian. Dưới tác động của nhiệt độ, độ ẩm, hóa chất, bụi bẩn và cường độ sử dụng hàng ngày, các thành phần cấu tạo giày sẽ bắt đầu xuống cấp từ bên trong lẫn bên ngoài – ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả bảo vệ.

1.2. Giảm hiệu quả bảo vệ do hao mòn và lão hóa vật liệu

Một trong những nguyên nhân chính khiến giày bảo hộ cần được thay thế thường xuyên là do sự hao mòn tự nhiên của vật liệu. Theo thời gian:

- Đế giày có thể bị mài mòn, làm mất khả năng chống trượt hoặc chống đâm xuyên.

- Mũi giày bảo hộ (thường làm bằng thép hoặc composite) có thể bị móp méo, rỉ sét hoặc nứt vỡ sau nhiều lần chịu lực, không còn khả năng chống va đập hiệu quả.

- Thân giày bằng da hoặc vật liệu tổng hợp sẽ dần bị cứng, nứt hoặc mất khả năng chống nước, chống hóa chất do tác động của môi trường.

Sự suy giảm chất lượng này thường xảy ra âm thầm, không dễ nhận biết bằng mắt thường, dẫn đến việc người dùng chủ quan và tiếp tục sử dụng giày không còn đảm bảo an toàn.

1.3. Duy trì khả năng bảo vệ tối đa là yêu cầu bắt buộc

Giày bảo hộ Jogger Hekla S3 với độ bền cao, đảm bảo an toàn tối đa

- Trong môi trường lao động, sự cố nhỏ nhất cũng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Một cú trượt chân do đế giày mòn, một vết thương vì đinh đâm xuyên lớp lót bảo vệ đã yếu – đều có thể dẫn đến tai nạn lao động, mất thời gian làm việc và chi phí điều trị cao.

- Do đó, việc duy trì khả năng bảo vệ tối đa của giày bảo hộ không phải là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc đối với bất kỳ cá nhân hay doanh nghiệp nào muốn đảm bảo an toàn lao động. Điều này đồng nghĩa với việc cần theo dõi tình trạng giày thường xuyên, kiểm tra định kỳ và thay thế đúng lúc.

2. Các dấu hiệu rõ ràng cho thấy đã đến lúc thay giày bảo hộ

Việc có cần thay giày bảo hộ thường xuyên hay không phụ thuộc vào khả năng nhận diện các dấu hiệu hao mòn của đôi giày. Dưới đây là những dấu hiệu cần thay giày bảo hộ cụ thể, dễ nhận biết giúp người lao động và doanh nghiệp biết khi nào cần thay mới để đảm bảo an toàn tối đa.

2.1. Đế giày bị mòn, nứt, thủng hoặc bong tróc

Đế giày bị bung, thủng cần phải được thay thế

- Mô tả: Đế giày là phần chịu tác động lớn nhất từ môi trường làm việc, thường xuyên tiếp xúc với bề mặt gồ ghề, dầu nhớt, hóa chất… Sau thời gian sử dụng, đế có thể bị mòn phẳng, nứt gãy, bong tróc keo hoặc thủng lỗ nhỏ, làm mất đi cấu trúc ban đầu.

- Hậu quả: Giảm đáng kể khả năng chống trượt, chống đinh đâm xuyên và làm mất độ ổn định khi di chuyển. Điều này làm tăng nguy cơ trượt ngã, bị vật nhọn đâm vào chân, đặc biệt nguy hiểm trong môi trường công trường hoặc nhà máy cơ khí.

- Ví dụ: Đế giày không còn rãnh chống trơn; đế bị thủng nhỏ do đinh hoặc đá nhọn.

2.2. Mũi giày bị biến dạng, móp méo hoặc hư hỏng

Mũi giày bảo hộ bị rách hoặc biến dạng sẽ không còn phù hợp để sử dụng

- Mô tả: Mũi giày là bộ phận bảo vệ ngón chân trước tác động mạnh, thường được làm bằng thép, composite hoặc vật liệu cứng. Khi chịu lực va đập nhiều lần hoặc sau thời gian dài sử dụng, phần này có thể bị móp, biến dạng, nứt gãy hoặc rỉ sét.

- Hậu quả: Mất khả năng chống va đập, chống dập ngón, dễ gây chấn thương nghiêm trọng nếu có vật nặng rơi trúng bàn chân.

- Ví dụ: Mũi giày bị lõm vào trong và không trở lại hình dạng ban đầu sau khi chịu lực mạnh.

2.3. Bề mặt giày (thân giày) bị rách, thủng hoặc hư hại

Bề mặt của giày bảo hộ không còn đạt chuẩn bảo hộ

- Mô tả: Thân giày thường làm bằng da, vải kỹ thuật hoặc vật liệu tổng hợp. Khi bị cọ xát liên tục, tiếp xúc hóa chất hoặc va chạm với vật sắc nhọn, bề mặt này có thể bị rách, thủng hoặc bong tróc lớp phủ bảo vệ.

- Hậu quả: Làm mất khả năng chống thấm nước, chống hóa chất, chống cắt và tăng nguy cơ tiếp xúc da trực tiếp với các yếu tố độc hại.

- Ví dụ: Vết rách lớn ở thân giày khiến nước và bụi dễ dàng thấm vào bên trong.

2.4. Lớp lót bên trong bị xẹp, rách hoặc gây khó chịu

- Mô tả: Lớp lót là phần tiếp xúc trực tiếp với bàn chân, giúp tạo sự êm ái và nâng đỡ vòm chân. Sau thời gian dài sử dụng, lớp này có thể bị xẹp, rách, bong tróc, mất độ đàn hồi hoặc gây mùi hôi.

- Hậu quả: Giảm đáng kể sự thoải mái khi sử dụng, dễ gây phồng rộp, chai sần và các vấn đề về sức khỏe bàn chân, ảnh hưởng đến năng suất làm việc.

2.5. Giày không còn vừa vặn hoặc gây cảm giác khó chịu khi sử dụng

- Mô tả: Qua thời gian, giày có thể giãn ra, co lại hoặc biến dạng, khiến người dùng cảm thấy lỏng lẻo, bó cứng, đau nhức hoặc mất cảm giác chắc chắn khi di chuyển.

- Hậu quả: Làm giảm độ linh hoạt, tăng nguy cơ vấp ngã, trượt chân và ảnh hưởng đến sự tập trung trong công việc.

2.6. Giày đã quá thời gian sử dụng khuyến nghị

Mô tả: Thời gian sử dụng trung bình của giày bảo hộ và tuổi thọ của chúng đều được khuyến nghị bởi nhà sản xuất, thường dao động tùy theo chất liệu và điều kiện làm việc.

- Giày bảo hộ thông thường: 6 tháng – 1 năm.

- Giày cao cấp, chất liệu composite: 1 – 2 năm hoặc hơn.

Lưu ý: Ngay cả khi giày chưa có dấu hiệu hư hỏng rõ rệt, việc kiểm tra định kỳ sau 6 tháng sử dụng liên tục là cần thiết để phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn.

3. Hậu quả nghiêm trọng khi cố tình sử dụng giày bảo hộ đã cũ hoặc hư hỏng

Cố tình sử dụng giày bảo hộ cũ sẽ gây ra những chấn thương không đáng có

- Tăng nguy cơ chấn thương nghiêm trọng: Giày bảo hộ bị mòn, hư hỏng sẽ mất đi các tính năng bảo vệ quan trọng như chống dập ngón, chống đâm xuyên, chống trơn trượt, chống bỏng hoặc điện giật. Điều này khiến người lao động dễ bị tai nạn hơn khi làm việc trong môi trường có vật nặng, đinh nhọn, bề mặt trơn hoặc tiếp xúc với điện/hóa chất. Một đôi giày có đế mòn sẽ không còn khả năng bám sàn tốt, tăng nguy cơ trượt ngã từ độ cao, trong khi mũi giày thép bị rỉ sét có thể không còn bảo vệ ngón chân khi có vật nặng rơi trúng.

- Ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài: Giày bảo hộ không còn êm ái, không nâng đỡ đúng cách sẽ gây ra các vấn đề về cột sống, khớp gối, bàn chân, đặc biệt là với người lao động đứng, đi lại nhiều giờ mỗi ngày. Về lâu dài, điều này dẫn đến đau lưng mãn tính, biến dạng xương bàn chân hoặc thoái hóa cột sống, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể và khả năng làm việc bền vững.

- Giảm năng suất lao động: Một đôi giày không thoải mái, lỏng lẻo hoặc gây đau nhức sẽ khiến người lao động mất tập trung, thường xuyên điều chỉnh tư thế, di chuyển không linh hoạt. Tâm lý lo lắng vì thiếu an toàn cũng khiến hiệu quả công việc suy giảm rõ rệt, đặc biệt trong các ngành yêu cầu di chuyển liên tục hoặc phản xạ nhanh.

- Ảnh hưởng đến hình ảnh chuyên nghiệp: Người lao động đi giày bảo hộ rách, hỏng hoặc bạc màu không chỉ làm mất thiện cảm trong mắt khách hàng, đối tác, mà còn thể hiện sự thiếu chuyên nghiệp trong tổ chức vận hành của doanh nghiệp. Trong môi trường công nghiệp hiện đại, hình ảnh chuyên nghiệp và an toàn là yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin và uy tín với thị trường.

- Rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp: Việc để người lao động sử dụng giày bảo hộ đã hư hỏng hoặc không còn đủ tiêu chuẩn có thể khiến doanh nghiệp vi phạm các quy định pháp luật về an toàn lao động. Nếu xảy ra tai nạn, doanh nghiệp có thể bị phạt hành chính, chịu trách nhiệm bồi thường, thậm chí đối mặt với vụ kiện từ người lao động hoặc thanh tra lao động.

4. Các yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thọ của giày bảo hộ

4.1. Môi trường làm việc

Giày bảo hộ Jogger Speedy S3 phù hợp với hầu hết các ngành nghề

Mức độ khắc nghiệt của môi trường là yếu tố hàng đầu ảnh hưởng đến độ bền của giày bảo hộ. Các môi trường chứa hóa chất, nhiệt độ cao, độ ẩm lớn, bề mặt gồ ghề hoặc nhiều vật sắc nhọn sẽ khiến vật liệu giày nhanh xuống cấp. Ví dụ:

- Tiếp xúc thường xuyên với dầu nhớt hoặc axit dễ làm bào mòn lớp da và đế giày.

- Làm việc ngoài trời trong điều kiện nắng nóng hoặc mưa kéo dài làm tăng nguy cơ bong keo, mục da, mốc lót giày.

- Môi trường có kim loại sắc nhọn hoặc đá nhọn dễ làm rách thân giày, thủng đế.

Do đó, người lao động trong các ngành xây dựng, luyện kim, hóa chất hay công nghiệp nặng thường phải thay giày với tần suất cao hơn.

→ Xem thêm: Cách chọn giày bảo hộ theo ngành nghề sao cho phù hợp và chính xác nhất

4.2. Tần suất và cường độ sử dụng

- Tần suất sử dụng càng cao, tuổi thọ giày càng ngắn. Một đôi giày được mang mỗi ngày, trung bình 8–10 giờ, sẽ hao mòn nhanh hơn so với giày chỉ sử dụng vài lần mỗi tuần. Ngoài ra, việc di chuyển liên tục, đứng lâu, leo trèo nhiều cũng khiến lớp đế, mũi giày và phần lót bên trong nhanh chóng xuống cấp.

- Ví dụ: Công nhân vận hành máy móc trong nhà máy làm 3 ca/ngày chắc chắn sẽ cần thay giày sớm hơn nhân viên văn phòng làm việc trong kho mát, khô ráo.

4.3. Chất lượng và vật liệu cấu thành giày

Giày bảo hộ Jogger AAK S1P được làm từ vải mesh và da tổng hợp

- Tuổi thọ giày phụ thuộc rất lớn vào chất lượng sản phẩm và nguồn gốc thương hiệu. Giày được sản xuất từ các vật liệu cao cấp như da thật, cao su nitrile, mũi composite hoặc thép không gỉ, kết cấu chắc chắn và đạt chuẩn an toàn quốc tế (như S1, S3...) thường có độ bền cao hơn.

- Giày đến từ thương hiệu uy tín cũng có khả năng chịu lực, chống hóa chất và chống mài mòn tốt hơn các sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc. Tuy chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, nhưng đổi lại là thời gian sử dụng dài hơn và hiệu quả bảo vệ tốt hơn.

→ Xem thêm: Các chất liệu giày bảo hộ phổ biến thường được sử dụng trong sản xuất

4.4. Cách bảo quản và vệ sinh giày

Bảo quản không đúng cách sẽ rút ngắn đáng kể tuổi thọ của giày bảo hộ, dù là sản phẩm chất lượng cao. Những sai lầm phổ biến gồm:

- Không vệ sinh sau khi tiếp xúc với hóa chất, bùn đất.

- Phơi giày trực tiếp dưới ánh nắng gắt, làm khô nhanh nhưng khiến da bị nứt, keo bong tróc.

- Không bảo quản ở nơi khô ráo, thông thoáng, khiến giày dễ ẩm mốc, hư hỏng.

Ngược lại, nếu được vệ sinh định kỳ, phơi khô đúng cách và cất giữ nơi thoáng mát, giày bảo hộ có thể duy trì hiệu quả sử dụng trong thời gian lâu hơn nhiều so với mức trung bình.

5. Cách bảo quản giày bảo hộ để kéo dài tuổi thọ và duy trì hiệu quả

Vệ sinh giày bảo hộ giúp kéo dài tuổi thọ và hiệu quả sử dụng

Vệ sinh giày thường xuyên

Sau mỗi ngày làm việc, đặc biệt khi tiếp xúc với bụi bẩn, bùn đất, dầu mỡ hoặc hóa chất, cần vệ sinh giày bảo hộ sạch sẽ để tránh tình trạng các chất bám lâu ngày gây mục nát hoặc ăn mòn vật liệu.

- Dùng khăn mềm, bàn chải lông mềm hoặc khăn ẩm lau sạch bề mặt và đế giày.

- Tuyệt đối không dùng hóa chất mạnh hoặc chất tẩy rửa không chuyên dụng vì có thể làm hỏng lớp phủ bảo vệ của giày.

Làm khô giày đúng cách

Sau khi vệ sinh hoặc khi giày bị ẩm, hãy làm khô giày tự nhiên:

- Đặt giày ở nơi thoáng gió, khô ráo, tránh phơi dưới ánh nắng trực tiếp hoặc gần nguồn nhiệt như máy sấy, lửa, máy sưởi.

- Có thể nhét giấy báo, khăn khô hoặc túi hút ẩm vào bên trong giày để hút nhanh độ ẩm, đồng thời giúp giữ form giày ổn định.

Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát

Khi không sử dụng, giày nên được cất giữ ở nơi sạch sẽ, khô thoáng, tránh môi trường có độ ẩm cao, chứa hóa chất hoặc tiếp xúc với nước. Sử dụng hộp đựng giày có lỗ thoáng khí hoặc túi vải sẽ giúp giày “thở” tốt hơn và hạn chế vi khuẩn, nấm mốc phát triển.

Kiểm tra định kỳ

Ngay cả khi giày chưa có dấu hiệu rõ ràng, nên thực hiện kiểm tra định kỳ mỗi 1–2 tháng để phát hiện sớm các vấn đề như:

- Đế mòn, nứt hoặc bong tróc

- Mũi giày biến dạng hoặc rỉ sét

- Lớp lót bị xẹp, rách

- Vết rách, thủng ở thân giày

Việc phát hiện sớm giúp sửa chữa hoặc thay thế kịp thời, tránh những tai nạn đáng tiếc.

Thay thế lớp lót khi cần

Lớp lót trong giày bảo hộ có thể bị xẹp, ẩm, bốc mùi hoặc không còn đàn hồi sau một thời gian sử dụng. Việc thay lớp lót mới không chỉ mang lại sự thoải mái và vệ sinh mà còn giúp hỗ trợ vòm chân tốt hơn, giảm áp lực lên khớp và cột sống.

Lưu ý chọn loại lót giày phù hợp với kích thước và thiết kế ban đầu để không làm ảnh hưởng đến cấu trúc bảo hộ.

Sử dụng đúng mục đích và môi trường làm việc

Mỗi loại giày bảo hộ được thiết kế phù hợp với từng ngành nghề và điều kiện làm việc khác nhau (chống hóa chất, chống điện, chống đâm xuyên, chống trượt…). Vì vậy:

- Không sử dụng giày không phù hợp với tính chất công việc, điều này dễ làm giày bị hư hỏng nhanh chóng và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

- Luôn tuân thủ hướng dẫn sử dụng từ nhà sản xuất hoặc đơn vị phân phối giày bảo hộ chính hãng.

→ Xem thêm: Hướng dẫn bảo quản giày bảo hộ đơn giản và hiệu quả nhất

6. Tiêu chuẩn và quy định liên quan đến giày bảo hộ

6.1. Tiêu chuẩn quốc tế phổ biến cho giày bảo hộ

Hệ thống tiêu chuẩn EN ISO 20345

Hiện nay, trên thế giới có nhiều bộ tiêu chuẩn quốc tế được công nhận và áp dụng rộng rãi nhằm đánh giá chất lượng và hiệu năng của giày bảo hộ:

- EN ISO 20345 (Châu Âu): Là tiêu chuẩn phổ biến nhất, quy định rõ các yêu cầu bắt buộc về độ bền, khả năng chống va đập (mũi giày chịu được lực 200 Joules), chống đâm xuyên, chống trượt, chống tĩnh điện, chịu nhiệt, chống thấm nước, v.v.

- ASTM F2413-11 (Mỹ): Tiêu chuẩn do Hiệp hội Kiểm định và Vật liệu Hoa Kỳ ban hành, đánh giá các thuộc tính bảo vệ như chống nén, chống va đập, chống điện giật, chịu hóa chất và chống xuyên thủng.

Việc lựa chọn giày bảo hộ đạt các tiêu chuẩn này không chỉ giúp đảm bảo an toàn tối đa cho người sử dụng, mà còn giúp doanh nghiệp tuân thủ các yêu cầu về chất lượng trong hoạt động sản xuất, xây dựng và công nghiệp.

→ Xem thêm: Các tiêu chuẩn giày bảo hộ phổ biến trên thế giới

6.2. Tại sao cần sử dụng giày đạt chuẩn?

- Tính năng bảo hộ đã được kiểm định rõ ràng, đảm bảo người lao động được bảo vệ hiệu quả trong môi trường làm việc khắc nghiệt.

- Đảm bảo quyền lợi pháp lý cho doanh nghiệp: Nếu xảy ra tai nạn lao động, việc sử dụng thiết bị đạt chuẩn giúp doanh nghiệp chứng minh đã thực hiện đúng trách nhiệm bảo hộ.

- Tối ưu chi phí lâu dài: Giày đạt chuẩn thường có độ bền cao hơn, ít hư hỏng vặt và kéo dài thời gian sử dụng – giảm chi phí thay thế.

6.3. Quy định pháp luật về giày bảo hộ tại Việt Nam

ABC là một trong những mẫu giày bảo hộ được sản xuất tại Việt Nam

Tại Việt Nam, việc sử dụng giày bảo hộ và các thiết bị bảo vệ cá nhân được quy định rõ trong các văn bản pháp luật về an toàn lao động:

- Luật An toàn, vệ sinh lao động (số 84/2015/QH13): Yêu cầu người sử dụng lao động phải trang bị đầy đủ và đúng tiêu chuẩn các phương tiện bảo vệ cá nhân cho người lao động, bao gồm giày bảo hộ.

- Thông tư 04/2014/TT-BLĐTBXH: Ban hành danh mục các loại PPE bắt buộc, hướng dẫn sử dụng đúng cách và quy định trách nhiệm của người lao động và người sử dụng lao động.

- Nghị định 88/2020/NĐ-CP: Quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực lao động, trong đó nêu rõ mức phạt khi không trang bị, sử dụng PPE đầy đủ, hoặc sử dụng khi đã hư hỏng, không đạt chất lượng.

6.4. Quy định về việc kiểm tra và thay thế giày bảo hộ

Ngoài việc trang bị đầy đủ, các văn bản pháp luật cũng yêu cầu:

- Kiểm tra định kỳ tình trạng thiết bị bảo hộ, trong đó có giày bảo hộ.

- Thay thế ngay khi có dấu hiệu hư hỏng, hao mòn hoặc không còn đảm bảo khả năng bảo vệ theo thiết kế ban đầu.

- Đào tạo người lao động nhận biết tình trạng thiết bị bảo hộ và sử dụng đúng cách.